Litecoin (LTC) Nedir?

Litecoin (LTC), bir bankaya ihtiyac duymadan internet uzerinden dunyanin herhangi bir yerindeki birine gonderebileceginiz bir dijital para birimidir. Kendi halka acik blokzinciri uzerinde calisir (herkesin gorebilecegi ancak kimsenin gizlice degistiremeyecegi paylasilan bir kayit defteri) ve gundelik odemeler icin Bitcoin'den daha hizli ve ucuz bir surum olarak tasarlanmistir. Insanlar genellikle Litecoin'i Bitcoin'in "dijital altini"na karsilik "dijital gumus" olarak adlandirir.

Litecoin basit bir sekilde nedir?

Ayni anda binlerce bilgisayarda var olan devasa bir defter hayal edin. Biri para gonderdikten sonra deftere yeni bir satir eklenir ve tum bilgisayarlar bu satirin dogru olup olmadigini kontrol ettikten sonra kayit kalici hale gelir. Bir kez yazildiktan sonra asla silinemez. Bu defter blokzinciridir, icinde yazilan para birimine de LTC denir (Apple icin "AAPL" gibi bir borsa kodu).

Litecoin ile paranizi tutmak veya odemenizi onaylamak icin bir bankaya ihtiyac duymazsiniz. Paralarinizi bir cuzdanda (gizli anahtarlarinizi saklayan bir uygulama veya cihaz) tutarsaniz ve gecenin gecc saatlerinde bile dakikalar icinde dunyanin ote yanindaki bir arkadasiniza LTC gonderebilirsiniz. Litecoin'in temel fikri budur: bir bankanin icinde degil, internet uzerinde calisan acik, hizli ve dusuk maliyetli para.

Litecoin'i kim, ne zaman olusturdu?

Litecoin, Google'da calisma gecmisi olan bilgisayar muhendisi Charlie Lee tarafindan olusturuldu. Bitcoin'in ortaya cikmasindan yalnizca birkaC yil sonra, Ekim 2011'de kullanima sunuldu. Charlie, Bitcoin'in yerini almaya calismadi. Bunun yerine Bitcoin'in acik kaynak kodunu alip daha hizli odeme dogrulayan ve kullanimi daha ucuz olan bir coin olusturmak icin degistirdi. Litecoin'in yazilimi acik ve ucretsiz oldugundan herkes onu okuyabilir, kopyalayabilir veya gelistirilmesine katki saglayabilir.

Bugun proje, gelistirmeyi finanse etmeye yardimci olan kar amaci gutmeyen bir kuruluS olan Litecoin Vakfi tarafindan desteklenmektedir. Bir sirketin bir urune sahip oldugu gibi Litecoin'e "sahip olan" kimse yoktur. Litecoin, kuresel kullanici agina ve onu calIStiran gonullulere aittir.

Litecoin nasil calisir?

Litecoin'in nasil calistigini anlamak icin paylasilan deftere bir sonraki sayfayi eklemek icin yarisan dunya capinda bir muhasebeci ekibini dusunun. Bu muhasebecilere madenci denir. Bilgisayarlari zor bir matematik bulmacasini cozmek icin yarISir; ilk cozen en yeni islem blogunu ekler. Odul olarak o madenci, yeni olusturulmus LTC'nin yani sira insanlarin coin gondermek icin odedigi kucuk ucretleri alir. Bu surece Is Kaniti (Proof of Work) denir (bilgisayarlarin islemleri ekleme hakkini kazanmak icin gercek elektrik ve caba harcamasi gereken bir sistem; bu durum hile yapmayi son derece pahalI kilar).

Litecoin'i perde arkasinda ozel kilan ozellikler:

• Daha hizli bloklar: Bitcoin'deki yaklasik 10 dakikaya karsilik her 2,5 dakikada bir yeni blok eklenir; dolayisiyla odemeniz genellikle daha erken onaylanir.
• Farkli bir bulmaca: Litecoin, Bitcoin'in kullandigi yerine Scrypt adli bir madencilik algoritmasi kullanir. Baslangicta sıradan bilgisayarlarin daha adil bir sekilde madencilik yapabilmesi icin secilmistir.
• Daha buyuk coin arzI: Toplamda yalnizca 84 milyon LTC bulunacaktir. Bu, Bitcoin'in 21 milyon limitinin dort katidir; ancak yine de sabit bir tavan oldugu icin kimse sinIrsIz yeni coin basamaz.
• Yarılanma olaylari: Yaklasik dort yilda bir, madencilerin her blok icin kazandigi odulun yarisi kesilir. Bu durum yeni coinlerin ortaya cikma hizini yavaslatarak arzin uzun vadede kIt kalmasini saglar.

Litecoin ne icin kullanilir?

Litecoin'in temel islevi her zaman odemeler olmustur. Hizli olmasi ve ucretlerinin genellikle cok dusuk olmasi (cogu zaman bir sentin kucuk bir kesri) nedeniyle arkadaslara para gondermek, cevrimici saticilardan odeme yapmak ve kripto borsalari arasinda deger aktarmak icin uygun bir yontemdir. Kripto kabul eden pek cok isletme LTC'yi destekler; odeme islemcileri ise magazalarin Litecoin almasina ve bunu aninda dolar veya euro gibi normal paraya cevirmesine olanak tanir.

Insanlarin Litecoin'i kullandigi durumlar:

• Bir banka veya havale olmaksizin sinir otesi hizli para gondermek.
• Yuksek ucretlerin mantikli olmayacagi kucuk gundelik alisverisler yapmak.
• Transferler hizla tamamlandigi icin borsalar arasinda ucuza fon tasimak.
• Diger bazi insanlarin diger kripto paralari ele aldigi gibi uzun vadeli tutmak.

Litecoin ayni zamanda bir tur test ortami gorevi gormistir: agI benzer fakat daha kucuk ve guncellenmesi daha kolay oldugundan, bazi yukseltmeler Bitcoin tarafindan benimsenmeden once Litecoin uzerinde denenmistir.

Litecoin'i farkli kilan nedir?

Hatirlamak icin en basit yol: Bitcoin dijital altindir, Litecoin dijital gumustir. Altin degerlidir ve insanlar onu uzun vadeli tutar; gumus ise daha bol bulunur ve gundelik hayatta daha sikca kullanilir. Litecoin, daha hizli onaylar, daha dusuk ucretler ve daha buyuk bir arzla bu gundelik harcama rolunu uslenir.

Litecoin gizlilik secenekleri de ekledi. MWEB (Mimblewimble Extension Blocks) adli bir yukseltme, kullanicilarin gonderilen miktarlari gizleyerek LTC'yi daha gizli bir sekilde gondermeyi secmesine olanak tanir. Bu ihtiyarI bir ozelliktir, otomatik degildir; bu nedenle islemlerin buyuk cogunlugu normal, tamamen halka acik sekilde gerceklesmeye devam eder.

Bir diger onemli fark ise itibardir. Litecoin, hala aktif olan en eski kripto paralardan biridir. 2011'den bu yana kesintisiz olarak faaliyet gostermis ve agi hicbir zaman basariyla kapatilamamis ya da hacklenmemistir; bu durum ona yeni coinlerin henuz iddia edemeyecegi uzun ve istikrarli bir gecmis saglar.

Litecoin nasil satin alinir ve saklanir?

LTC satin almak kolaydir. Litecoin, en genis destege sahip coinlerden biri oldugundan buyuk kripto borsalarinin (normal para ile kripto alip sattiginiz cevrimici pazaryerleri) buyuk cogunlugunda listelenir. Kaydolur, kimliginizi dogrulatir, nakit yatirip LTC ile degistirirsiniz.

Guvenli bir sekilde saklamak asil onemli kisimdir. Iki temel secenek vardir:

• Sicak cuzdanlar: Telefon veya bilgisayarinizda internete bagli kalan uygulamalar. Harcama icin uygundur ancak hackerlara karsi daha acik hale gelir.
• Soguk cuzdanlar: Gizli anahtarlarinizi internetten bagimsiz tutan kucuk cevrimdisi cihazlar (genellikle donanim cuzdani olarak anilir). Daha buyuk miktarlar icin cok daha guvenlidir.

Kripto'nun altin kurali: ozel anahtarlari (coinlerinizi kontrol eden gizli parola) elinde bulunduran kisi parayI kontrol eder. Kurtarma ifadenizi yazIp cevrimdisi ve ozel bir sekilde saklarsaniz LTC'niz size ait kalir. Kaybeder veya paylasIrsanIz, coinler sonsuza kadar kaybolabilir.

Litecoin guvenli mi? Bilinmesi gereken riskler

Litecoin'in agi saglam ve genis capli testlerden gecmis kabul edilir; ancak "guvenli" "risksiz" anlamina gelmez. Her yeni baslayan kisisinin bilmesi gereken gercekci riskler sunlardir:

• Fiyat dalgalanmalari: LTC'nin degeri kisa surede keskin sekilde artabilir veya dusebilir. Yatirdiginiz para daha sonra cok daha az deger tasiyabilir.
• Geri alma dugmesi yok: Kripto islemleri kalicidir. LTC'yi yanlis bir adrese gonderirseniz geri almanin genellikle bir yolu yoktur.
• Dolandiricilik ve kimlik avI: Sahte web siteleri, sahte destek personeli ve "coinlerinizi iki katina cikarin" teklifleri yaygindir. Hicbir mesru kuruluS kurtarma ifadenizi istemez.
• Kisisel sorumluluk: Arayacak bir banka olmadigi icin anahtarlarinizi korumak tamamen size kalir.

Bunlarin hicbiri finansal tavsiye degildir. Her zaman kendi arastirmanizi yapin ve kaybetmeyi goze alamayacaginiz paralarI asla yatirmayin.

Litecoin ile Bitcoin ayni sey midir?

Hayir. Litecoin Bitcoin'den ilham alarak tasarIminin buyuk bolumunu paylaIr; ancak islemleri daha hizli onaylar, daha dusuk ucret alir, daha yuksek maksimum arza sahiptir (84 milyon - 21 milyona karsilik) ve Scrypt adli farkli bir madencilik algoritmasi kullanir.

Bir Litecoin islemi ne kadar surer?

Her 2,5 dakikada bir yeni blok eklenir; bu nedenle LTC odemelerinin cogu birkaC dakika icinde onaylanir ki bu genellikle Bitcoin'den daha hizlidir.

Litecoin tukenir mi?

Yeni LTC'ler, toplam miktar sabit sinir olan 84 milyon coinine ulasana kadar olusturulmaya devam eder. Bundan sonra yeni coin basilmaz ve madenciler yalnizca kullanicilarin odedigi islem ucretlerini kazanir.

Tam bir Litecoin satin almam gerekiyor mu?

Hayir. Litecoin cok kucuk parcalara bolunebilir; dolayisiyla bir LTC'nin kucuk bir kesrini satin alabilirsiniz. Baslamak icin tam bir coinin maddi karsiligina sahip olmaniz gerekmez.